Ile biorą fachowcy za położenie płytek w...
12 stycznia 2026
(16 opinii)
Jak zabezpieczyć darowiznę przed zachowkiem?
18 grudnia 2025, godz. 15:45
Co do zasady nie da się zabezpieczyć darowizny przed zachowkiem. Obdarowywany musi liczyć się z tym, że pozostali spadkobiercy mogą wysnuć w przyszłości roszczenia o wypłatę zachowku. Warto jednak wiedzieć, które darowizny nie podlegają zaliczeniu i kiedy zachowek się nie należy.
- Kiedy darowizna nie podlega zachowkowi?
- Jak zabezpieczyć darowiznę przed zachowkiem?
- Jak nie płacić zachowku po otrzymaniu darowizny?
Kiedy darowizna nie podlega zachowkowi?
Tylko w kilku określonych przypadkach darowizna nie podlega zaliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku. We wszystkich pozostałych sytuacjach przekazana darowizna zostaje uwzględniona podczas wyliczania zachowku.
Zgodnie z art. 996 Kodeksu cywilnego darowizny niepodlegające zaliczeniu to:
- darowizny drobne, zwyczajowo przyjęte w danych stosunkach,
- darowizny dokonane przed więcej niż 10 laty, licząc wstecz od otwarcia spadku,
- darowizny na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.
Jak przepisać majątek, żeby nie było zachowku?
Poza tym podczas obliczania zachowku należnego zstępnemu nie uwzględnia się darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Trzeba pamiętać, że nie dotyczy to przypadku, kiedy darowizna została uczyniona na mniej niż 300 dni przed urodzeniem się zstępnego.
Katalog.trojmiasto.pl – tu znajdziesz kancelarie adwokackie i radcowskie
-
Gdańsk, Podchorążych 2/26
-
Gdańsk, Jaśkowa Dolina 31/25
-
Gdańsk, Antoniego Abrahama 1A
-
Gdańsk, al. Grunwaldzka 415
-
Gdańsk, Jana Matejki 15/2
Co więcej, przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.
Jak zabezpieczyć darowiznę przed zachowkiem?
Nie da się zabezpieczyć darowizny przed zachowkiem. Oznacza to, że jeżeli strony podpisały już umowę darowizny, obdarowywany będzie musiał liczyć się w przyszłości z roszczeniami o zachowek - chyba że darowizna nie podlega zaliczeniu zgodnie z art. 996 Kodeksu cywilnego.
Najczęściej stosowaną alternatywą, która chroni przed zachowkiem, jest umowa dożywocia - dotyczy jednak wyłącznie przekazania nieruchomości, która nie jest uwzględniana w podstawie, od której oblicza się zachowek. Jeżeli np. rodzic przekazuje dom dziecku na podstawie umowy dożywocia, a potem umiera, pozostałe dzieci nie mogą żądać zachowku od tego dziecka z tytułu omawianej nieruchomości, ponieważ nie była to darowizna.
Uznaje się, że umowa dożywocia ma formę odpłatną, ponieważ nabywca nieruchomości daje coś w zamian (utrzymanie dożywotnika). Trzeba pamiętać, że strony nie muszą mieszkać razem, jeżeli zadbają o taki zapis w umowie.
Kiedy darowizna nie wchodzi do masy spadkowej?
W przypadku innych składników majątku roszczenia o zachowek mogą się pojawić. Spadkodawca może jednak tak zaplanować rozporządzenie majątkiem, żeby zmniejszyć potencjalne roszczenia, np. poprzez zapewnienie części świadczeń tym, którzy mogliby żądać zachowku.
Trzeba też pamiętać, że jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
Poza tym zgodnie z art. 997 jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania, oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.
Jak nie płacić zachowku po otrzymaniu darowizny?
Jeżeli uważasz, że otrzymana darowizna nie zalicza się do spadku przy obliczaniu zachowku, przygotuj dowody potwierdzające stan rzeczy.
Przydadzą się dokumenty, takie jak:
- akt notarialny z datą,
- dowód braku pokrewieństwa,
- zeznania świadków,
- rachunki,
- opinia biegłego dotycząca wartości (przy powołaniu się na niewielką wartość darowizny).
Ostateczna lista dokumentów zależy od specyfiki sprawy. Warto więc skontaktować się prawnikiem specjalizującym się w prawie spadkowym, który wskaże realne możliwości rozwiązania problemu.
Jak nie płacić zachowku po otrzymaniu darowizny?
Jeżeli nie ma argumentów przemawiających za możliwością uniknięcia zapłaty zachowku, można żądać odroczenia terminu jego płatności, rozłożenia go na raty, a w wyjątkowych przypadkach - jego obniżenia, przy uwzględnieniu sytuacji osobistej i majątkowej uprawnionego do zachowku oraz obowiązanego do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku.
Najczęściej zadawane pytania
Co można zrobić, aby nie płacić zachowku po otrzymaniu darowizny?
Należy zgromadzić dowody, że darowizna nie podlega zaliczeniu do spadku, np. dokumenty, opinie biegłych, zeznania świadków, i skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie spadkowym.
Czy istnieją wyjątki w zaliczaniu darowizn dla zstępnych i małżonków?
Tak, darowizny uczynione przez spadkodawcę w czasie, gdy nie miał zstępnych (np. dzieci), nie są uwzględniane, chyba że zostały przekazane na mniej niż 300 dni przed narodzinami zstępnego. Do zachowku małżonka nie wlicza się darowizn sprzed zawarcia małżeństwa.
Czy można całkowicie zabezpieczyć darowiznę przed zachowkiem?
Nie, co do zasady nie da się zabezpieczyć darowizny przed zachowkiem. Obdarowany musi liczyć się z możliwością roszczeń o zachowek ze strony innych spadkobierców, chyba że darowizna nie podlega zaliczeniu zgodnie z art. 996 Kodeksu cywilnego.
Czy można zmniejszyć lub rozłożyć na raty kwotę zachowku?
Tak, można żądać odroczenia terminu płatności, rozłożenia zachowku na raty lub jego obniżenia z uwagi na sytuację osobistą i majątkową stron.
Czy odpowiedzialność za zapłatę zachowku może być ograniczona?
Tak, jeśli osoba zobowiązana do zapłaty zachowku jest jednocześnie uprawniona do zachowku, odpowiada tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej własny zachowek.
Czy przekazanie nieruchomości umową dożywocia można wyłączyć z podstawy obliczania zachowku?
Tak, nieruchomość przekazana w ramach umowy dożywocia nie jest traktowana jak darowizna i nie wchodzi do podstawy obliczania zachowku.
Jakie dokumenty mogą pomóc udowodnić, że darowizna nie podlega zaliczeniu do zachowku?
Pomocne będą m.in.: akt notarialny z datą, dowód braku pokrewieństwa, zeznania świadków, rachunki i opinia biegłego dotycząca wartości darowizny.
Jakie koszty mogą być zaliczone na poczet zachowku przysługującego zstępnemu?
Zaliczane są koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego poniesione przez spadkodawcę, o ile przekraczają przeciętną miarę przyjętą w środowisku.
Kiedy darowizna nie podlega zaliczeniu do zachowku?
Darowizna nie podlega zaliczeniu do zachowku, jeśli była drobna i zwyczajowa, dokonana ponad 10 lat przed otwarciem spadku, lub przekazana osobom niebędącym spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku.
Zobacz także
Kiedy nie trzeba odśnieżać chodnika przy...
12 stycznia 2026
(24 opinie)
Musiał sprzedać mieszkanie, by spłacić...
11 stycznia 2026
(21 opinii)