W jakich przypadkach można brać "siłę wyższą"?

Klaudia Cichocka
14 stycznia 2026, godz. 15:10
Opinie (9)

Ze zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej, potocznie nazywanego urlopem, można skorzystać w określonych przypadkach. Przede wszystkim siła wyższa dotyczy zdarzeń związanych z rodziną i wymagających pilnej obecności pracownika, i co ważne, nie da się ich przewidzieć. Nie zawsze więc można powołać się na siłę wyższą w przypadku warunków atmosferycznych.







Na co można wziąć urlop z powodu siły wyższej?



Zwolnienie od pracy, potocznie nazywane urlopem, z powodu siły wyższej, można wziąć, kiedy zaistnieją następujące warunki:

  • wystąpi działanie siły wyższej,
  • siła wyższa związana jest ze sprawami rodzinnymi o charakterze pilnym, wynikającymi z choroby albo z wypadku,
  • wymagana jest natychmiastowa obecność pracownika.

Co do zasady, "urlop" z powodu siły wyższej może zostać wykorzystany, kiedy obecność pracownika jest kluczowa, np. do zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny, a zdarzenie musi mieć charakter niemożliwy do przewidzenia.

Co grozi za nieprzyjście do pracy na umowie zlecenie? Co grozi za nieprzyjście do pracy na umowie zlecenie?

Czy siła wyższa może mieć zastosowanie w przypadku warunków atmosferycznych?



W art. 148. Kodeksu pracy jasno określono, w jakiej sytuacji można wziąć "urlop" z powodu siły wyższej - równocześnie jednak nie przedstawiono, czym dokładnie jest samo pojęcie siły wyższej.

Przyjmuje się, że zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej może mieć zastosowanie w przypadku warunków atmosferycznych, ale nie w każdym przypadku. Przede wszystkim musi wystąpić związek ze sprawami rodzinnymi o charakterze pilnym, kiedy wymagana jest natychmiastowa obecność pracownika.

Co do zasady trudne warunki atmosferyczne, bez zaistnienia czynników ustalonych w Kodeksie pracy, nie stanowią siły wyższej. Poza tym zwraca się także uwagę na niemożność przewidzenia, co w przypadku warunków atmosferycznych nie zawsze ma zastosowanie ze względu na powszechny dostęp do prognoz pogody i informacji np. w formie alertów RCB.

Zjawiska pogodowe mogą zostać uznane za siłę wyższą, jeżeli mają charakter ekstremalny lub nadzwyczajny, np.:

  • huragan, trąba powietrzna,
  • powódź o wyjątkowej skali,
  • gwałtowne, nieprzewidziane śnieżyce paraliżujące infrastrukturę,
  • ekstremalne mrozy lub upały wykraczające poza normy sezonowe.

Zwykłe, typowe dla danego regionu i pory roku warunki pogodowe co do zasady nie są siłą wyższą, np. sezonowe opady śniegu. W takich przypadkach zakłada się, że pracownik powinien uwzględnić ryzyko pogodowe w planowaniu i realizacji zobowiązania.

Czy niewykorzystany urlop przepada? Czy niewykorzystany urlop przepada?

Czy pracodawca może pytać o powód siły wyższej?



Pracodawca może pytać pracownika o powód powołania się na siłę wyższą, ale w określonych granicach - kluczowe są tu zasady prawa pracy oraz ochrona prywatności pracownika. Pracodawca nie może wymagać podania szczegółów prywatnych ani wrażliwych, które nie są konieczne do oceny siły wyższej.

Co ważne, pracodawca udziela zwolnienia od pracy, jeżeli pracownik zgłosił wniosek najpóźniej w dniu korzystania ze zwolnienia. Ze względu na charakter uprawnienia, nie da się zaplanować zwolnienia z wyprzedzeniem. Pracownik może zgłosić zwolnienie np. w połowie dnia, a pracodawca powinien zgodzić się na uzasadnione zwolnienie od pracy. Jeżeli nie wyrazi zgody, może zostać ukarany karą grzywny.

Najczęściej zadawane pytania

Co grozi pracodawcy, jeśli nie wyrazi zgody na uzasadnione zwolnienie z powodu siły wyższej?
Pracodawca, który nie wyrazi zgody na uzasadnione zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej, może zostać ukarany karą grzywny.
Czy każde zdarzenie pogodowe uzasadnia urlop z powodu siły wyższej?
Nie, tylko ekstremalne lub nadzwyczajne zjawiska pogodowe, takie jak huragan, powódź o wyjątkowej skali, nieprzewidziane śnieżyce czy ekstremalne mrozy lub upały, mogą być uznane za siłę wyższą. Typowe warunki pogodowe nie stanowią podstawy do zwolnienia.
Czy pracodawca może pytać o powód powołania się na siłę wyższą?
Pracodawca może zapytać o powód, ale nie może wymagać podania szczegółowych lub wrażliwych informacji, które nie są konieczne do oceny sytuacji.
Czy pracownik musi zgłosić zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej z wyprzedzeniem?
Nie, pracownik powinien zgłosić zwolnienie najpóźniej w dniu korzystania z niego, nawet w połowie dnia.
Czy zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej można zaplanować z wyprzedzeniem?
Nie, zwolnienie z powodu siły wyższej nie może być zaplanowane z wyprzedzeniem, ponieważ dotyczy nieprzewidzianych sytuacji wymagających natychmiastowej reakcji.
Jakie są przykłady siły wyższej związanej z warunkami atmosferycznymi?
Przykładami są huragan, trąba powietrzna, powódź o wyjątkowej skali, gwałtowne i nieprzewidziane śnieżyce paraliżujące infrastrukturę oraz ekstremalne mrozy lub upały wykraczające poza normy sezonowe.
Kiedy można skorzystać ze zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej?
Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej można wziąć, gdy wystąpi nieprzewidziane zdarzenie związane ze sprawami rodzinnymi o pilnym charakterze, wynikające z choroby lub wypadku, wymagające natychmiastowej obecności pracownika.

Opinie (9)

  • (1)

    Błagam, poprawcie tytuł. Co się dzieje z tym portalem..?

    • 8 0

    • ej aj -napisz mi art o byle czym ...

      • 2 0

  • Pani Klaudio

    Chyba cos z tytułem się rozjechało bo nie ma sensu

    • 5 0

  • Pani autorka zamieniła popularne wyrażenie "brać L4" na "brać siłę wyższą" (1)

    I uważa że to jest super.
    Brawo.

    • 7 2

    • Od dawna wam proponuję żebyście wreszcie zatrudnili kogoś do redagowania tekstów. Bo pisać każdy może, jak widać...

      A jeśli was nie stać, to idźcie na jakiś kurs by się dokształcić.

      • 2 1

  • Vis maior - Bog tak chcial.

    • 3 0

  • Oczywiscie że można wziąć z powodu warunkow atmosferycznych

    Prognozy nie sprawdzają się w 100%. Ustawodawca wskazał przykłady. Siłą wyższa jest na pewno sytuacja, w której nie mogłam dotrzeć do pracy z powodu gołoledzi. Wyszłam z domu i nie byłam w stanie iść. To nie jest wolne zaplanowane i nie jest to urlop wypoczynkowy.

    • 6 1

  • Siła wyższa nie musi byc związana

    Ze sprawami rodzinnymi. Czy tak jest napisane w ustawie?

    • 3 0

  • Lipa Bonka

    Jak stoimy w zaspie na S7, bo Słońce Peru przegwizdał budzet na zimowe utrzymanie dróg jeszcze zanim zrobiło się zimno, to siła wyższa jak najbardziej...

    • 1 0

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.